İPLİK

İPLİK  ŞEMASI

 Harman-Hallaç

İplik fabrikasına gelen pamuk balyaları, çemberleri açılarak ortam rutubetini alıştırmak için 24 saat bekletilir.

Görevleri:

-        Çeşitli cins ve kalitedeki pamukları karıştırmak,

-        Malzemeyi ince tutumlar halinde açmak,

-        Malzeme içerisindeki yabancı maddeyi (özellikle tozları) temizlemek.

Dikkat edilmesi gereken hususlar:

-        İplik numarasına göre pamuklar harmanlanmalıdır (karıştırılmalıdır)

-        Pamukların kirliliği dikkate alınmalıdır.

-        Ne kadar fazla balya karıştırılırsa harmanlama o kadar iyi olur.

Tarak

Liflerin tek tek açılarak büyük  yabancı maddelerden temizlenmesi işidir.

Görevleri:

-        Tozların uzaklaştırılması.

-        Motların açılması ve uzaklaştırılması.

-        Kısa liflerin ayrılması  (iplik imalatında etkisi olmayan lifler-Kısa lif İndeksi).

-        Lif harmanlanır.

-        Lif paralelliği sağlanır.

-        Şerit (band) formu verilir.

Şerit Birleştirici

Genellikle 24-36 arasında tarak şeridini bir araya getirip 3 civarında bir çekimle çekerek vatka haline getirmektir.

Vatkalı Cer

Vatka haline getirilen metaryal, çekim yapılarak inceltilir.

Tarama (Penye)

Düzgün, temiz , parlak ve az bükümlü iplik yapılması için yapılan işlemlerdir. (Kaliteli iplik yapımı için)

Bu bölümde;

-        Yabancı maddelerden temizle,

-        Sadece uzun lifler bırakılarak (kısa ve orta lifler temizlenir) homojenlik sağlanır.

-        Boyanmış liflerde, yapışkan liflerin (şeker oranı yüksek liflerin) temizlenmesi.

Çekim (Cer)

Tarak makinesinden çıkan şeritleri düzgünlüğünü arttırma işlemidir.

Bu bölümde;

-        Lif paralelliğinin sağlanması.

-        Harmanlama sağlanması.

-        Toz uzaklaştırılır.

Fitil (Flyer)

Bir sonraki makinede serbestçe çalışabilmesi için şeridi istenen incelikte çekmektir.

İplik

Bükümle liflere mukavemet kazandırmak; fitili istenen incelikte çekmektir.

DOKUMA

Dokuma kumaş, atkı ve çözgü adı verilen paralel ipliklerden oluşan iki iplik dizisinin, birbirlerine dik yönde kesişirken bir örgü oluşturacak biçimde bağlanmalarıyla elde edilir. Atkı ipliği masuraya sarılmış olarak, mekik adı verilen bir araç yardımıyla iki diziye ayrılarak aralarında ağızlık adı verilen bir boşluk oluşturulan çözgü iplikleri arasına sokulara, bu ipliklerin arasına yerleştirilir. Dokuma tezgahı üzerinde gerçekleştirilen bu işleme olanak sağlamak için çözgü ipleri, önce birbirlerine paralel ve gergin olarak çözgü lavandı adı verilen bir silindire sarılırlar. Çözgü levendine sarılan çözgü iplikleri daha sonra, çözgü tellerinin kumuştaki sıralarının bozulmasını önleyen bir düzene sokulduktan sonra, çözgü ipliklerinin her atkı atımından önce iki bölümü ayrılarak bir ağızlık oluşturmalarını sağlayan gücü çerçeveleri üzerinde bulunan gücü tellerinin gözlerinden geçirilirler. Çözgü ipliklerinin sırasının bozulmasını önlemek için yapılan işleme çapraza alma, çözgü tellerinin belirli bir düzende gücü gözlerinden geçirilmesi işlemine taharlama denir. Taharlamadan sonra çözgü telleri dokuma tarağının diş boşlukları arasından geçirilerek dokumaya hazır duruma getirilir.

 Dokumada çalışmalara ve elde edilecek kumaşın özelliklerine etki eder. Dokunacak ipliğin özellikleri arzulanan seviyede değilse, hazırlık dairesinde özel olarak iyi hazırlanması gerekir.

 Atkı İpi

Dokuma işleminde kumaşın enine olan ipliklere atkı iplikleri denir. Çözgü iplerine nazaran daha az gerginliğe maruz kalırlar. Atkı iplikleri dokuma makinesine bağlı olarak bobinlere veya atkı masuralarına sarılır.

Çözgü İpi

Kumaşın boyuna olan ipliklerdir. Gerilime dayanıklı ipliklerdir. Çözgü iplikleri arzulanan tol adedi, levent genişliği, uzunluğu ve tel adedine getirilirler.

DOKUMAYA HAZIRLIK ŞEMASI

Bobinleme

 -        Sonraki işlem kademelerinin ekonomik çalışabilmesi için büyük bobinlerin hazırlanması,

-        İplikteki kalın yerlerin giderilmesi,

-        İplikteki düşük mukavemetli yerlerin giderilmesi

İplik Hataları:

Kalın Yer: Çok az bükülmüş kısımlardır. Mukavemet düşüktür. Kumaşta hata oluşturur.

İnce Yer: İplik miktarı azdır. Dokumada kopmalara sebep olur.

Ekleme Hataları: Çift sarılmış kısım ve arkasından kalın kasım oluşur.

Ölü Elyaf karışımı: iplikhanedeki ölü elyafların ipliğe karışmasıdır.

Bitkisel ve hayvansal kalıntı: pamuğun hasat ve ambalajlama esnasında karışırlar.

Yabancı Madde: Pamuk bitkisinin haricinde her türlü maddenin, toplamadan iplik oluncaya kadar karışması sonucu oluşan hata.

Parafinleme: İpliğin sürtünmesini bundan doğacak kopmaları azaltmak için yapılır.

Buharlama: İpliğin bükümü arttıkça, lifin iç gerilimlerinin etkisi artar. Kopstan  alınan iplik kendiliğinden kıvrımlar oluşturur. Kıvrımlar daha sonraki aktarma, çözgü ve dokuma işlemlerini bozar. Bunu gidermek için İplik bükümü fiske edilir (sabitleştirilir). Büküm fiskeyi sıcaklık veren etkisiyle olur.

İplik gaze (yakma): İpliğin çekirdeğinden taşan elyaflı uçları yakılması.

Çözgü

Bobin dairesinde hazırlanan ilikler çözgü makinesi adı verilen aparat yardımı ile levend üzerine kumaşta bulunacakları sıraya göre yan yana düzgün bir gerilim altında sarılma işlemine çözgü çözme denir.

Düz çözgü (endüstriyel)  ve kalpa çözgü olarak ikiye ayrılır.

Haşıl

Dokuma sırasında maruz kalacakları mekanik hareketlere karşı gerekli fiziksel ve kimyasal özelliklerini muhafaza veya daha da arttırmak amacıyla çözgü ipliklerindeki elyaf uçlarını birbirine yapıştırmak, ipliğin yüzeyini bir haşıl filmiyle kaplamak ve mukavemetini arttırmak için hazırlanan çeşitli ve uygun tertipte yapıştırıcı özelliği bulunan viskon bir sıvıdır.